open/close

Lithiumbatterijen in luchtvracht

Vier tips voor een veilig en ongehinderd transport

Het aantal zendingen met lithiumbatterijen neemt in sneltreintempo toe. Om de risico’s te beperken is het transport van deze brandgevaarlijke componenten aan strenge, steeds veranderende eisen gebonden. Hoe waarborgt u onder die omstandigheden een veilig transport zonder verstoringen of vertragingen? In samenspraak met Special Cargo Services (SCS) geeft DSV u vier tips.

Lithiumbatterijen: transport met risico’s

Het gebruik van lithiumbatterijen groeit explosief. De verwachting is dat de verkoop van deze energiedragers met 14 procent per jaar groeit tot een bedrag van 68 miljard euro in 2022. Dat betreft dan alleen de lithium-ion batterijen die oplaadbaar zijn. De niet-oplaadbare lithium-metaal batterijen zijn in deze cijfers niet meegenomen.

Twee ontwikkelingen dragen bij aan de groeiende vraag naar lithiumbatterijen: de populariteit van mobiele elektronische apparaten zoals smartphones, tablets en digitale camera’s en de opmars van elektrische voertuigen. Het voordeel van lithiumbatterijen is dat ze een hoge energiedichtheid hebben, milieuvriendelijk zijn, tussentijds opgeladen kunnen worden en een lange levensduur kennen.

Brand- en explosiegevaarlijk

Er kleeft echter ook een nadeel aan lithiumbatterijen: ze zijn brandgevaarlijk en kunnen explosies veroorzaken. Het brandgevaar is onder meer afkomstig van het licht ontvlambare lithium-ion vloeistof in de batterij. Door een slag of stoot, door kortsluiting of door opwarming van de batterij kan deze vloeistof gaan lekken. Vanwege de hoge energiedichtheid leidt dat al snel tot een hevige brand, die kan overslaan naar de naastgelegen batterijen. Daardoor kan een kettingreactie en uiteindelijk dus een explosie ontstaan.

Omdat lithium in combinatie met water een zeer explosief gas oplevert, zijn conventionele blusmethoden niet geschikt - zeker niet als water in de blusstof zit. Het blussen van lithiumbranden is wereldwijd een belangrijk onderzoeksthema, maar tot op de dag van vandaag heeft dat nog niet geleid tot een blusmethode die bewezen succesvol is.

Hoe groot het exacte risico op brand en explosie is, hangt af van het type batterij. Lithium-ion is immers een verzamelnaam voor een groot aantal verschillende actieve materialen die in de batterij kunnen zitten. Enkele voorbeelden:

  • Lithium-kobaltoxide: populair in consumentenapparaten vanwege de hoge energiedichtheid, maar relatief onveilig.
  • Lithium-mangaanoxide: levert veel vermogen en wordt onder meer toegepast in elektrische gereedschappen; is veiliger, maar heeft minder capaciteit dan lithium-kobaltoxide.
  • Lithium-nikkel-mangaan-kobaltoxide (NMC): veel vermogen, hoge capaciteit en relatief veilig; populair in onder meer e-bikes.
  • Lithium-ijzerfosfaat: vaak gebruikt als alternatief voor loodzuur-batterijen in bijvoorbeeld heftrucks; een van de veiligste oplossingen in de markt.
  • Lithium-titanaat: lange levensduur en snel oplaadbaar, maar duur; een van de veiligste batterijen in de markt die onder meer wordt gebruikt in elektrische auto’s.

Strenge regelgeving

Vanwege de risico’s die aan lithiumbatterijen kleven, is het transport aan strenge regels gebonden. Deze regels verschillen van land tot land en van modaliteit tot modaliteit. Voor luchtvracht gelden strengere eisen dan voor zeevracht of wegtransport. Bovendien verandert de regelgeving voortdurend. De reden is dat de fabrikanten van consumentenapparaten en elektrische voertuigen veel geld steken in de ontwikkeling van lithiumbatterijen. Daardoor veranderen de specificaties met grote regelmaat, met als gevolg dat ook de veiligheidseisen moeten worden bijgesteld.

In de praktijk blijkt dat de eisen aan het transport van lithiumbatterijen vaak worden onderschat. Als een vracht verkeerd is verpakt of niet voorzien is van de juiste labels en documenten, kan dat leiden tot vertragingen en verstoringen in de supply chain. Daarnaast kunnen de autoriteiten – in Nederland de Inspectie voor Leefomgeving en Transport (ILT) – forse boetes opleggen.

Vier tips voor een veilig en ongehinderd transport

Het is duidelijk: het vervoer van lithiumbatterijen per vliegtuig is gebonden aan strenge, complexe regelgeving. Hoe moet u daarmee omgaan? Met onderstaande vier tips bent u beter voorbereid.

Tip 1: Kies de juiste verpakkingsmethode

De meeste transporten betreffen eindproducten die in hun energievoorziening afhankelijk zijn van lithiumbatterijen. De vraag is of de batterijen in het apparaat zijn gemonteerd of als los onderdeel in de productverpakking worden meegeleverd. De eerste optie levert de minste risico’s op: het apparaat fungeert als extra beschermingslaag voor de batterij. Montage van de batterij in het apparaat vergt in productie of assemblage een extra handeling, maar het transport is daardoor aan minder strenge regels gebonden en wellicht ook goedkoper.

Zijn de batterijen los verpakt, bijvoorbeeld in een zending naar een fabrikant van consumentenproducten die ze in zijn producten verwerkt? Dan zijn de risico’s het grootst en de eisen het strengst. De verpakking moet aan speciale eisen voldoen en de batterij zelf mag niet meer dan 30 procent zijn opgeladen. In veel gevallen is transport per passagiersvliegtuig verboden. De hoeveelheid lithiumbatterijen per verpakking is eveneens beperkt. Eén zending mag niet meer dan 35 kilogram van het zwaarste type bevatten. Sinds 1 januari 2018 is het verpakken van lithiumbatterijen met andere gevaargoederen streng verboden.

Tip 2: Hanteer de meest recente ‘safety data sheet’

Voor elk gevaarlijk goed moet een material safety data sheet (MSDS) of een veiligheidsinformatieblad aanwezig te zijn. Op dat blad staan onder meer de classificatie van het product en de risico’s die daarbij horen. Elke verlader is verplicht om dat blad te verstrekken aan de logistieke partner die het transport voor zijn rekening neemt. Dat gebeurt lang niet altijd, met als gevolg dat de logistieke partner soms zelf gaat googelen en het eerste de beste MSDS downloadt. De vraag is of dat het goede document is. Stuur dus altijd de meest recente MSDS mee.

De wetgeving is de laatste vijf jaar erg vaak veranderd, met als gevolg dat ook het MSDS steeds weer opnieuw moet worden aangepast. Dat aangepaste document dringt lang niet altijd door tot elke schakel in de logistieke keten. Denk bijvoorbeeld aan een fabrikant van consumentenproducten die de lithiumbatterijen voor zijn apparaten inkoopt bij een toeleverancier. De vraag is hoe goed de fabrikant op de hoogte is van eventuele wijzigingen in de specificaties van de ingekochte batterijen. Het gebeurt nog steeds dat een zending begeleid wordt door een MSDS uit 2007 of 2008. Die kan niet kloppen.

Tip 3: Overleg met de logistieke partners

Wie voor het eerst een zending met lithiumbatterijen aanbiedt aan een logistieke partner, doet er goed aan een en ander met deze partner af te stemmen. Zitten de batterijen in het apparaat gemonteerd of zitten ze als los onderdeel in de productverpakking? Wat is het vermogen van de batterijen? Hoe ziet de transportverpakking eruit? Zitten daar nog andere producten dan alleen lithiumbatterijen in? Het delen van informatie vergemakkelijkt de samenwerking in de keten, voorkomt misverstanden en verkleint de kans dat wetten of regels over het hoofd worden gezien. Bestaan er twijfels? Schakel dan een ervaren deskundige in.

Tip 4: Voeg de juiste documenten en labels toe

De laatste tip betreft de verpakking. Die moet de juiste documenten en etiketten met symbolen bevatten. Denk aan de ‘air waybill’ ofwel luchtvrachtbrief, maar ook aan de shippers’s decleration waarin de verlader verklaart dat gevaargoederen zijn verpakt volgens de Dangerous Goods Regulations (DGR) van de IATA. De etiketten moeten de symbolen bevatten die voor specifieke zending batterijen van toepassing zijn. Dat kan bijvoorbeeld een ‘cargo aircraft only’ label zijn in het geval dat de zending niet met een passagiersvliegtuig mee mag. Soms moet ook het merk lithiumbatterijen worden genoemd, evenals het gewicht aan batterijen in de verpakking.

Wilt u weten welke eisen zijn gesteld aan uw zending met lithiumbatterijen? Maak dan gebruik van de keuzehulp die is opgesteld door de experts van Special Cargo Services (SCS), partner van DSV. Op basis van een aantal vragen zoals de verpakkingswijze en het vermogen van de batterijen, leidt deze keuzehulp u in enkele stappen naar een advies over de gehanteerde verpakking, de benodigde documentatie en de wettelijk verplichte merken en etiketten. Kijk op www.specialcargo.nl/lithium-keuzehulp.

We maken gebruik van cookies om uw gebruikerservaring te verbeteren en om onze websitebezoeken bij te houden. Als u onze website bezoekt gaat u akkoord met het gebruik van onze cookies. Lees meer over ons cookie-beleid Close